TR
en
de
fr
es
pt
it
nl
ru
uk
pl
ro
bg
el
ar
fa
az
tk
uz
kk
he
Kısa cevap: çelik yapılarda boya sistemi üç soruya göre seçilir: çelik hangi ortamda duracak (korozyon kategorisi), koruma kaç yıl dayanmalı (dayanıklılık sınıfı) ve yüzey nasıl hazırlanabilecek? ISO 12944 bu üç konuyu tanımlar: ortamı C1'den CX'e kadar sınıflandırır, dayanıklılığı L, M, H ve VH olarak dört aralığa ayırır. Tipik sistem; kumlanmış (Sa 2½) çelik üzerine epoksi astar, gerekirse ara kat ve güneş alan yüzeylerde UV dayanımlı poliüretan son kattan oluşur. Kumlama yapılamıyorsa yüzey toleranslı epoksi astar-boya kullanılır. Kat sayısı ve toplam kuru film kalınlığı, kategori ve istenen ömre göre projede belirlenir.
Ürün değerleri DEMCO çelik astarları ve son kat boyalarının teknik föylerinden alınmıştır.
ISO 12944'e göre korozyon kategorileri
ISO 12944-2, atmosferik ortamları korozyon etkisine göre altı kategoriye ayırır. Suya veya toprağa gömülü yapılar için ayrıca Im kategorileri vardır.
| Kategori | Korozyon etkisi | Örnek ortamlar |
|---|---|---|
| C1 | Çok düşük | Isıtılan iç mekânlar: ofis, mağaza, okul |
| C2 | Düşük | Kirliliği az kırsal bölgeler; yoğuşma olabilen ısıtılmayan depo ve spor salonları |
| C3 | Orta | Kentsel ve hafif sanayi ortamları, tuzluluğu düşük kıyılar; nemli üretim alanları |
| C4 | Yüksek | Sanayi bölgeleri ve orta tuzluluktaki kıyılar; kimya tesisleri, yüzme havuzları |
| C5 | Çok yüksek | Nemli ve agresif atmosferli sanayi bölgeleri, tuzluluğu yüksek kıyılar |
| CX | Aşırı | Açık deniz yapıları, aşırı agresif sanayi ortamları |
| Im1 – Im4 | Suya veya toprağa gömülü | Tatlı su, deniz veya acı su, toprak altı; deniz suyu ve katodik koruma |
ISO 12944-1 ise sistemin ilk büyük bakıma kadar dayanması beklenen süreyi dört aralıkta tanımlar: düşük (L) 7 yıla kadar, orta (M) 7 – 15 yıl, yüksek (H) 15 – 25 yıl, çok yüksek (VH) 25 yıldan fazla. Bu süre bir garanti süresi değildir; sistem seçimi ve bakım planı için kullanılan bir tasarım değeridir.
Yüzey hazırlığı
Boya sisteminin ömrünü en çok yüzey hazırlığı belirler. ISO 8501-1 temizlik derecelerini tanımlar: elle ve mekanik aletle temizlikte St 2 ve St 3, aşındırıcı püskürtmeli temizlikte (kumlama) Sa 1, Sa 2, Sa 2½ ve Sa 3. DEMCO EPOX 2485 STEEL – CONDUCTIVE ve PUR 4150 TOP COAT UV/S – CONDUCTIVE'in föyleri Sa 2½ temizlik ve EN ISO 8503-1'e göre orta (G) pürüzlülük, DEMCO EPOX 1725 TOP COAT/TAR'ın föyü de sac yüzeylerde Sa 2½ hazırlık ister.
- Yağ, gres, kir, temizlik maddesi kalıntıları ve fosfat tabakası gibi yapışmayı azaltan maddeler kumlamadan önce uzaklaştırılır.
- Kaynak çapakları ve keskin kenarlar giderilir. Astardan sonra kaynak bölgeleri zımparalanır ve rötuşlanır.
- Ani paslanmayı önlemek için kumlanan yüzey aynı gün astarlanır.
- Kumlamanın mümkün olmadığı yerlerde gevşek pas mutlaka alınır ve yüzey pürüzlendirilir; bu yüzeylerde yüzey toleranslı DEMCO EPOX 148 STEEL kullanılır.
DEMCO çelik astarları ve son katları
| Ürün | Tür | Tek katta sarfiyat / film | Bekleme |
|---|---|---|---|
| DEMCO EPOX 132 PR/S | Solventli epoksi astar; paslanmayı geciktirici pigmentli; kumlanmış çelik için | 0,100 – 0,150 kg/m² | Kat kabul 2 – 3 saat |
| DEMCO EPOX 712 PR | Epoksi poliamid, yüksek film kalınlığı bırakan antikorozif astar | 7 m²/L (75 µm kuru film) | Sert kuruma 7 ± 1 saat |
| DEMCO EPOX 148 STEEL | Yüksek dolgulu, yüzey toleranslı astar-boya; hafif rutubetli yüzeye de uygulanır | 0,250 – 0,300 kg/m² | Kat kabul 3 – 5 saat |
| DEMCO RPD 715 PR | Alkid esaslı, hava kurumalı astar | 6 – 7 m²/kg | Sert kuruma 4 – 5 saat |
| DEMCO EPOX 134 TOP COAT/S · DEMCO EPOX 714 | Solventli epoksi son kat; çapraz kesim GT 0 (ISO 2409) | 0,120 – 0,150 kg/m² (50 – 55 µm) | Dokunma 3 – 4 / 1 – 2 saat |
| DEMCO PUR 410 TOP COAT UV/S | Akrilik alifatik poliüretan son kat; UV dayanımlı | 0,150 – 0,200 kg/m² (50 – 55 µm) | Kat kabul 8 – 24 saat |
| DEMCO PUR 412 TOP COAT UV | Solventli poliüretan son kat; UV dayanımlı | 0,150 – 0,200 kg/m² (45 – 50 µm) | Kat kabul 8 – 24 saat |
| DEMCO ACR 560 | İki bileşenli akrilik-poliüretan, yüksek parlaklık (70 – 90) | 12 m²/L (40 – 50 µm) | Sert kuruma 3 – 5 saat |
| DEMCO RPD 720 PR | Alkid esaslı, çinko fosfatlı antikorozif mat son kat | 7 – 9 m²/kg | Sert kuruma 2 – 3 saat |
DEMCO EPOX 148 STEEL astara gerek olmadan tek katta astar + ara kat + son kata eşdeğer kalınlıkta kaplama verir; iyi zımparalanırsa alüminyum ve galvaniz yüzeylere de yapışır. DEMCO EPOX 134 TOP COAT/S ve EPOX 714 kumlanmış çelikte DEMCO EPOX 148 STEEL veya EPOX 132 PR/S astar üzerine uygulanır.
Hangi ortamda hangi sistem?
| Ortam ve iş | Tipik DEMCO sistemi |
|---|---|
| İç mekânda makine aksamı, tarım makinesi, el aleti, varil ve vana | DEMCO RPD 715 PR astar + DEMCO RPD 720 PR, RPD 750 veya RPD 780 alkid son kat |
| Dış mekânda güneş alan çelik konstrüksiyon | Epoksi astar (DEMCO EPOX 132 PR/S veya EPOX 712 PR) + UV dayanımlı son kat (DEMCO PUR 410 TOP COAT UV/S veya ACR 560) |
| Rafineri, atık su tesisi, enerji santrali, kimyasal madde deposu | DEMCO EPOX 132 PR/S astar + epoksi son kat (DEMCO EPOX 134 TOP COAT/S veya EPOX 714); güneş alan yüzeylerde epoksi son kat yerine UV dayanımlı poliüretan son kat |
| Köprü, viyadük, tank ve boru hatları | Epoksi astar + DEMCO ACR 560 son kat |
| Kumlama yapılamayan bakım ve onarım işleri | DEMCO EPOX 148 STEEL |
| Toprak altı ve deniz suyu altındaki ekipman | DEMCO EPOX 1725 TOP COAT/TAR (Sa 2½ hazırlıktan sonra doğrudan) |
| ATEX bölgeleri ve elektrostatik yük birikimi | DEMCO EPOX 2485 STEEL – CONDUCTIVE + DEMCO PUR 4150 TOP COAT UV/S – CONDUCTIVE |
Bu tablo bir başlangıç noktasıdır. Korozyon kategorisine ve istenen dayanıklılığa göre kat sayısı ve toplam kuru film kalınlığı ISO 12944-5'e göre projede belirlenir; C4, C5 veya CX ortamlar için sistemi teknik ekibimizle birlikte tasarlayın.
Uygulama adımları
- Ortam ve hedef: çeliğin durduğu ortamın korozyon kategorisi ve istenen dayanıklılık sınıfı belirlenir.
- Yüzey hazırlığı: yağ ve gres temizlenir, kaynak çapakları ve keskin kenarlar giderilir, yüzey kumlanır (genellikle Sa 2½). Kumlama yapılamıyorsa gevşek pas alınır ve yüzey mekanik olarak pürüzlendirilir.
- Koşullar: epoksi ve poliüretan sistemlerde çalışma alanı 15 – 30 °C olmalı, sıcaklık 10 °C'nin altına düşmemelidir; ortam nemi epoksilerde %80'in, DEMCO PUR 410'da %65'in altında olmalıdır. Alkid ürünler 5 – 35 °C ve %10 – 80 bağıl nemde uygulanır. Uygulamada çelik yüzeyin sıcaklığı çiğ noktasının en az 3 °C üzerinde tutulur.
- Astar: astar fırça, rulo veya havasız tabancayla uygulanır. Köşe, kenar ve kaynak dikişleri, uygulamada ayrıca fırçayla şerit kat yapılarak korunur.
- Ara ve son kat: föydeki kat kabul süresine uyulur. DEMCO PUR 410 ve 412'de son kat, astar dokunma sertliğine geldikten sonra ortam sıcaklığına bağlı olarak yaklaşık 24 saat sonra uygulanır.
- Kontrol: her kattan sonra kuru film kalınlığı ölçülür (pürüzlü yüzeyler için ISO 19840) ve kayda geçirilir. Tam performans 20 – 25 °C'de ortalama 7 günde elde edilir.
Dikkat edilecekler
- Epoksi son katlar sert ve kimyasala dayanıklıdır ama güneşte zamanla renk değiştirir ve tebeşirlenir. Güneş alan yüzeylerde son kat olarak UV dayanımlı poliüretan veya akrilik-poliüretan kullanılır.
- DEMCO EPOX 148 STEEL ve EPOX 2485 STEEL – CONDUCTIVE, föylerine göre galvaniz ve alüminyum yüzeylere ancak iyi zımparalanırlarsa çok iyi yapışır.
- İnceltme yalnızca föydeki tiner ve oranla yapılır: DEMCO EPOX 132 PR/S, 134 ve 714'te DEMCO EPOX 1100 THINNER ile %3 – 5, poliüretanlarda PUR 1000 THINNER ile en fazla %5 – 10.
- İletken sistemlerde elektriksel direnç ölçümü tam kürlenmeden sonra yapılır.
- Hazırlanan karışım, föydeki karışım ömrü içinde tüketilmelidir.
Sık sorulan sorular
ISO 12944 nedir?
Çelik yapıların boya sistemleriyle korozyona karşı korunmasını düzenleyen uluslararası standarttır. Ortamın korozyon kategorisini (C1 – CX, Im1 – Im4), sistemin dayanıklılık sınıfını (L, M, H, VH), yüzey hazırlığını ve boya sistemlerinin seçimini tanımlar.
Çelik yüzeyde hangi astar kullanılmalı?
Kumlanmış çelikte epoksi astar (DEMCO EPOX 132 PR/S veya yüksek film kalınlığı için EPOX 712 PR) kullanılır. Kumlama yapılamıyorsa yüzey toleranslı DEMCO EPOX 148 STEEL; hafif hizmet koşullarındaki iç mekân metal aksamda alkid astar DEMCO RPD 715 PR kullanılabilir.
Sa 2½ ne demektir?
ISO 8501-1'deki aşındırıcı püskürtmeli temizlik derecelerinden biridir; "çok iyi temizlenmiş" yüzeyi tanımlar. Yüzeyde yağ, gres, kir, gevşek tufal, pas ve eski boya kalmaz; kalan izler yalnızca hafif lekeler halindedir.
Dış mekândaki çelikte epoksi son kat kullanılabilir mi?
Epoksi son katlar güneşte tebeşirlenir ve renk değiştirir. Güneş alan yüzeylerde son kat olarak DEMCO PUR 410 TOP COAT UV/S, PUR 412 TOP COAT UV veya ACR 560 gibi UV dayanımlı poliüretan boyalar tercih edilir.
Toplam boya kalınlığı ne olmalı?
Korozyon kategorisine, dayanıklılık sınıfına ve sistemin türüne göre ISO 12944-5'te belirlenir ve projede kesinleşir. DEMCO epoksi ve poliüretan son katları tek katta yaklaşık 40 – 55 µm, DEMCO EPOX 712 PR astar 75 µm kuru film verecek şekilde uygulanır.
Çeliğin bulunduğu ortamı, yüzeyin durumunu (yeni, paslı, eski boyalı) ve istenen dayanıklılığı teklif formunda yazın; teknik ekibimiz uygun boya sistemini önersin. Tüm ürünler için çelik sayfasına bakın.
