Epoksi Zemin Neden Kabarır? Nedenleri ve Önlemleri

Kısa cevap: Epoksi zeminde "kabarma" denen kusurun beş ayrı nedeni vardır: betondan gelen nem, gözenekli betondan ya da karışımdan gelen hava, yüzey hazırlığına bağlı yapışma kaybı, karışım sorunları ve yoğuşma ya da föy dışı sıcaklık. En sık neden nemdir; DEMCO föyleri epoksi uygulamasında zemin neminin %4'ün, ortam neminin %80'in altında olmasını ister. Kabarcığın ne zaman, nerede çıktığı ve altından ne çıktığı nedeni gösterir; onarım da nedene göre seçilir.

Aşağıdaki sınır ve değerler DEMCO astar ve zemin kaplama ürünlerinin teknik föylerinden alınmıştır.

"Kabarma" denen beş farklı kusur

Kaplamadaki her kabarcığa, iğne deliğine ya da kalkan parçaya kabarma denir; oysa bu kusurlar farklı zamanda çıkar ve farklı yolla önlenir. Nem ölçümü ve astar seçimi Betonda nem rehberinde anlatılır.

1. Betondan gelen nem

Kaplama yüzeyi kapatınca betondaki su buharı dışarı çıkamaz; beton ısındıkça buhar basıncı artar ve kaplamayı yapışmanın en zayıf olduğu yerden yukarı iter. Çözünmüş tuzlar suyu kaplamanın altına çekerse (ozmoz) kabarcığın içi sıvıyla dolar. Bu kabarcıklar günler ya da haftalar sonra çıkar ve büyüyebilir; en çok yeni betonda, yükselen nem alan döşemelerde, kolon diplerinde ve dış duvar kenarlarında görülür.

DEMCO EPOX 100 PR ve DEMCO EPOX 2000 SELF föylerine göre zemin nemi %4'ün, ortam nemi %80'in altında olmalı, kaplama uygulamadan sonra 24 saat su ile temas etmemelidir. Sağlam ama nemli betonda yüzey toleranslı nem bariyeri astarlar (DEMCO EPOX 110 PR, DEMCO EPOX 112 PR, DEMCO EPOX 114 PR – FAST) kullanılır; föylerde bunlar için sayısal bir nem sınırı verilmez. DEMCO EPOX 192 NOVOLAC TOPCOAT föyü ise ürünün yükselen nem barındıran zeminlerde kullanılmamasını ister.

2. Hava ve gaz kabarcıkları, iğne delikleri

Betonun gözeneklerindeki hava, zemin ısınırken genleşir ve henüz akışkan olan kaplamanın içinden yükselir. Kaplama hâlâ akıcıysa kabarcık patlar ve iz kapanır; koyulaşmaya başladıysa geride iğne deliği ya da küçük bir krater kalır. Karıştırırken giren hava da aynı görüntüyü verir. Bu kabarcıklar uygulama ve sertleşme sırasında çıkar, sonradan büyümez.

Föylere göre beton, DEMCO EPOX 100 PR ile emprenye olacak şekilde astarlanır; astar betondaki kapiler boşluklara nüfuz eder ve boşlukları bloke eder. Self leveling kaplamada (DEMCO EPOX 2000 SELF) oluşan hava kabarcıkları kirpi rulo ile uzaklaştırılır. DEMCO EPOX 2004 SELF/FAST föyü, kirpilemenin mümkünse uygulamadan sonra yaklaşık 10 dakika içinde yapılmasını ve fazla kirpilemeden kaçınılmasını ister. Ayrıntılar için Self leveling mi, portakal kabuğu kaplama mı? rehberine bakın.

3. Yapışma kaybı (delaminasyon)

Burada kaplamanın altında basınç yoktur; kaplama yüzeye yeterince tutunmamıştır. Vurulduğunda boş ses veren, kenardan ya da çatlaktan levha gibi kalkan kaplama tipik belirtidir; kalkan parçanın altı çoğunlukla temiz, tozlu, yağlı ya da parlaktır.

Föyler yüzeyin yağ, pas ve tozdan arındırılmasını, gevşek bir tabaka bırakılmamasını, parlak yüzeyin shot-blast, silim veya freze ile pürüzlendirilmesini ister (DEMCO EPOX 110 PR ve 112 PR). Yapışma dayanımı (pull-off, TS EN 1542) DEMCO EPOX 100 PR föyünde 2 N/mm²'den yüksek, DEMCO EPOX 2000 SELF föyünde en az 1,5 N/mm² olarak verilir. DEMCO EPOX 158 TOPCOAT föyü değeri "> 2 (betondan göçme)" diye yazar: deneyde kaplama değil beton kopmuştur. Yani bağ, altındaki yüzey kadar sağlamdır; gevşek ya da kirli bir tabaka kalırsa kaplama onunla birlikte kalkar.

4. Karışım oranı ve karıştırma

İki bileşenli epoksi ancak doğru oranda ve tam karıştırıldığında kürlenir. Oran bozulursa ya da kabın dibinde karışmamış malzeme kalırsa yumuşak, yapışkan lekeler oluşur ve bu bölgeler zamanla kalkabilir. Yüksek devirde ya da gereğinden uzun karıştırmak karışıma hava katar.

Föylerde oran ağırlıkça verilir: DEMCO EPOX 2000 SELF'te A/B oranı 80/20'dir ve 20 kg'lık sette A bileşeni 16 kg, B bileşeni 4 kg'dır. B bileşeninin tamamı A'nın içine boşaltılır ve en az 3 dakika, hava kabarcığını önlemek için düşük devirde karıştırılır. DEMCO EPOX 192 NOVOLAC TOPCOAT föyü de gereğinden uzun karıştırmanın hava kabarcığı oluşturacağını belirtir. Bu ürünler tiner ile inceltilmez.

5. Yoğuşma, çiğ noktası ve sıcaklık

Yüzey sıcaklığı çiğ noktasına yaklaşınca havadaki nem yüzeyde, gözle fark edilmeyebilen ince bir su filmi oluşturur. Bunun üzerine uygulanan kaplama iyi tutunmaz; yüzey matlaşabilir, beyazımsı ya da yapışkan kalabilir. Sıcaklık da kabarcığı etkiler: soğukta malzeme koyulaşır ve hava yüzeye çıkamaz; uygulamadan sonra ısınan zeminde ise gözeneklerdeki hava genleşir.

DEMCO EPOX 100 PR ve 2000 SELF föylerine göre çalışma alanı ve zemin sıcaklığı 15 – 30 °C olmalı, zemin kesinlikle 10 °C'nin altına inmemelidir. DEMCO EPOX 158 TOPCOAT föyü, yoğuşma olmaması için yüzey sıcaklığının çiğ noktasının en az 3 °C üzerinde olmasını ister; DEMCO PUR 303 CONCRETE SL 23 UT/WB föyü bu koşulu uygulamadan sonraki 48 saat için de arar. DEMCO EPOX 192 NOVOLAC TOPCOAT uygulandıktan sonra en az 24 saat nemden, yoğuşmadan ve sudan korunmalıdır.

Belirti, olası neden ve önlem

Belirti	Olası neden	Önlem (DEMCO föyüne göre)
Günler, haftalar sonra çıkan, büyüyen kabarcık; altı nemli ya da içi sıvı dolu	Betondan gelen ya da yükselen nem, kurumamış yeni beton	Zemin nemi %4'ün, ortam nemi %80'in altında; sağlam ama nemli betonda DEMCO EPOX 110 PR, 112 PR veya 114 PR – FAST
Uygulama sırasında çıkan, iğne deliği ya da krater bırakan kabarcıklar	Gözenekli betondan çıkan hava	DEMCO EPOX 100 PR ile emprenye astar; çatlak ve çukurlara epoksi macun; self leveling kaplamada kirpi rulo
Film içinde dağılmış ince kabarcıklar	Yüksek devirde ya da gereğinden uzun karıştırma	Düşük devirde, en az 3 dakika karıştırma
Vurunca boş ses veren, levha gibi kalkan kaplama	Yağ, toz, gevşek tabaka ya da parlak yüzey	Safsızlıkları ve gevşek tabakayı uzaklaştırma; shot-blast, silim veya freze ile pürüzlendirme
Yumuşak, yapışkan ya da renk farkı gösteren lekeler	Bozulan oran, eksik karıştırma, inceltici ilavesi	Ağırlıkça orana uyma, B bileşeninin tamamını A'ya boşaltma; tiner ile inceltmeme
Mat, beyazımsı ya da yapışkan yüzey	Yoğuşma, yüksek ortam nemi	Ortam nemi %80'in altında; yüzey sıcaklığı çiğ noktasının en az 3 °C üzerinde
Kabarcık, yavaş ya da eksik kürlenme	Föy dışı sıcaklık, uygulamadan sonra ısınan zemin	Çalışma alanı ve zemin 15 – 30 °C; zemin 10 °C'nin altına inmez

Nedeni yerinde nasıl ayırt edersiniz?

• Ne zaman çıktı? Uygulama sırasında çıkan kabarcık çoğunlukla havadır; günler, haftalar sonra çıkıp büyüyen kabarcık nemi düşündürür.
• Nerede toplanıyor? Toprağa oturan döşemede, kolon dibi ve dış duvar çevresinde toplananlar nemle; alana yayılmış iğne delikleri gözenekli betonla; şerit hâlindeki lekeler karışımla ilişkilidir.
• Altında ne var? Kesilen kabarcığın altı ıslak ya da içi sıvı doluysa neden nemdir, kuru ve kraterliyse havadır. Kalkan parçanın altı temiz, tozlu ya da yağlıysa yüzey hazırlığı; parçayla ince bir beton tabakası geliyorsa zayıf yüzey tabakası sorundur.

Kabarma olduysa ne yapılır?

Önce neden bulunmalıdır; aksi hâlde onarılan yer yeniden kabarabilir. Kabarcığı delip doldurmak nemin kaynağını gidermez.

1. Kabaran ve boş ses veren bölge, sağlam kaplamaya kadar kesilip çıkarılır.
2. Neden çoğunlukla nem olduğu için açılan betonda nem ölçülür ve kaynağı araştırılır.
3. Bölge yeniden hazırlanır; kuru betonda emprenye astarla, sağlam ama nemli betonda nem bariyeri astarla yeniden astarlanır.
4. Kaplama, föydeki sıcaklık ve nem koşulları sağlanarak yeniden uygulanır.

Kabarma yaygınsa, büyüyorsa ya da nem aşağıdan geliyorsa yöntem teknik ekibimizle birlikte değerlendirilmelidir.

Sık sorulan sorular

Epoksi zemindeki kabarcıklar kendiliğinden geçer mi?

Hayır. Kürlenmiş kaplamadaki iğne delikleri ve kraterler kalıcıdır. Nem kabarcıkları zemin kuruduğunda inmiş gibi görünebilir; ancak kaplama o bölgede betondan ayrılmıştır ve nem sürdükçe yeniden kabarabilir.

Kabaran epoksi nasıl tamir edilir?

Kabaran bölge kesilip çıkarılır, beton nem açısından kontrol edilir, yüzey yeniden hazırlanıp astarlanır ve kaplama tekrarlanır. Nemli ama sağlam betonda nem bariyeri astar seçilir; geniş alanlarda yöntemi teknik ekip belirler.

Kabarma kaplamadan ne kadar sonra ortaya çıkar?

Nedene göre değişir. Hava kabarcıkları uygulama ve sertleşme sırasında çıkar, sonradan büyümez. Nem kabarcıkları ise günler, haftalar hatta aylar sonra çıkabilir ve zamanla büyüyebilir.

Kirpi rulo kabarcığı tamamen önler mi?

Hayır. Kirpi rulo, self leveling kaplamaya karıştırma ve uygulama sırasında giren havayı çıkarır; betondan sonradan gelen hava ya da nem için çözüm değildir. Bu riskleri emprenye astar, nem ölçümü ve föydeki sıcaklık aralığı azaltır.

Kabarmanın ne zaman ve nerede çıktığını, zeminin yaşını ve varsa ölçümlerinizi teklif formunda yazın; teknik ekibimiz nedeni ve uygun sistemi değerlendirsin. Uygulamanın adımları için Epoksi zemin kaplama nasıl uygulanır? rehberine bakın, zemin kaplama ürünlerimizi inceleyin.